صنعت هوانوردی اروپا گرفتار در بن بست تامین سوخت

کن نیوز| جعفر قادری، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی با اشاره به پیامدهای توقف عبور کشتی ها از تنگه هرمز بر بازار جهانی انرژی به ویژه سوخت هوانوردی، اروپا را آسیب پذیرترین منطقه در این شرایط دانست.

به گزارش کن نیوز؛ وی با تشریح الگوی تأمین سوخت جت در نقاط مختلف جهان اظهار کرد: آمریکا عمدتاً سوخت موردنیاز فرودگاه های خود را از منابع داخل همان قاره تأمین می کند و بخش قابل توجهی از کشورهای آسیای جنوب شرقی نیز یا به منابع داخلی متکی هستند یا از خلیج فارس سوخت می گیرند و از قبل برای این وابستگی برنامه ریزی کرده اند، اما اروپا به طور مشخص سوخت جت خود را از خلیج فارس تأمین می کند و به همین دلیل با اختلال و به ویژه توقف در عبور کشتی ها از تنگه هرمز، نخستین قاره ای است که با بیشترین مشکل مواجه می شود.

 این نماینده مجلس افزود: در شرایط فعلی، تنها اروپا است که سوخت هوانوردی خود را از طریق کشورهای جنوب خلیج فارس تأمین می کند و اکنون باتوجه به توقف تردد کشتی ها در تنگه هرمز، بیشترین سطح آسیب پذیری را دارد، درحالی که سایر مناطق تا حدی امکان مدیریت اوضاع را دارند.

 قادری با اشاره به پیامدهای این وضعیت برای صنعت حمل ونقل هوایی و ریلی در اروپا توضیح داد: در اروپا رقابت جدی بین قطار و هواپیما وجود دارد و افزایش قیمت سوخت جت و به طورکلی سوخت هواپیما می تواند موازنه رقابتی را به نفع قطارها تغییر دهد. به گفته او، این روند برای شرکت های هواپیمایی که هم در رقابت درون صنفی و هم در رقابت با ارائه دهندگان خدمات ریلی قرار دارند، شرایط را دشوار می کند و در صورت ادامه بسته بودن تنگه هرمز، می تواند به بروز مشکلات جدی برای شرکت های هواپیمایی و تعطیلی برخی پروازها، به ویژه در کشورهای اروپایی، منجر شود.

 عضو کمیسیون اقتصادی مجلس با مقایسه وضعیت بخش برق و صنعت هوانوردی در زمینه امکان جایگزینی منابع انرژی عنوان کرد: برخی کشورها می توانند در حوزه تولید برق تا حدی به انرژی هسته ای، زغال سنگ یا سایر منابع حرارتی تکیه کنند و برای تأمین برق، گزینه های جایگزین داشته باشند، اما شرکت های هواپیمایی در حوزه سوخت عملاً هیچ جایگزینی در اختیار ندارند و توقف در تأمین سوخت از کشورهای جنوب خلیج فارس می تواند مشکلات جدی و ملموسی را برای کشورهای اروپایی ایجاد کند.

 وی تأکید کرد: بخش عمده هشدارهای مطرح شده از سوی شورای فرودگاه های اروپا درباره کمبود سوخت جت، ناشی از همین واقعیت است.

 قادری درباره وضعیت حقوقی و سیاسی حاکم بر تنگه هرمز و انتظارات بازیگران بین المللی اظهار داشت: در حال حاضر کشورهای اروپایی و دیگر ذی نفعان در نوعی وضعیت انتظار قرار دارند تا قانون مربوط به طرح تأمین امنیت تنگه هرمز در مجلس شورای اسلامی نهایی، تصویب و ابلاغ شود و چارچوب مدیریت جدید بر تردد کشتی ها در این آبراه حیاتی روشن گردد.

 در این چارچوب دو موضوع کلیدی باید مشخص شود؛ نخست شرایط آتش بس در خلیج فارس و این که آیا امکان برقراری آتش بس و فراهم شدن زمینه عبور کشتی ها از تنگه هرمز وجود دارد یا خیر و دوم، در صورت صدور مجوز عبور، این که این عبور با چه شرایط و ضوابطی انجام خواهد شد.

 وی در ادامه به محدودیت های فنی کشورهای حاشیه خلیج فارس برای یافتن مسیرهای جایگزین اشاره کرد و گفت: اگر کشورهای جنوب خلیج فارس بخواهند از طریق خطوط لوله نفت خود را به مقاصد دیگر منتقل کنند یا فرآورده های نفتی را از مسیرهای دیگری صادر کنند، این کار در کوتاه مدت و حتی در میان مدت امکان پذیر نیست و عملاً ظرفیت لازم برای جایگزینی کامل تنگه هرمز در این بازه زمانی وجود ندارد.

 قادری افزود: در کوتاه مدت تنها مسیری که می تواند به تأمین سوخت موردنیاز شرکت های هواپیمایی اروپا کمک کند، استمرار عبور کشتی ها از تنگه هرمز است و هرگونه محدودیت بلندمدت در این مسیر فشار مضاعفی بر صنعت هوانوردی اروپا وارد خواهد کرد.

اروپا با بحران سوخت هواپیما تنها 3 هفته فاصله دارد

 تداوم اختلال در تنگه هرمز می تواند طی سه هفته آینده اروپا را با کمبود ساختاری سوخت جت روبه رو کند؛ هشداری که هم زمان با نزدیک شدن فصل اوج سفرهای تابستانی، اهمیت بیشتری پیدا کرده است. خلیج فارس حدود 50 درصد واردات سوخت هوانوردی اروپا را تأمین می کند و همین وابستگی باعث شده اختلال در این مسیر، مستقیما فرودگاه ها، شرکت های هواپیمایی و اقتصاد اروپا را تحت فشار قرار دهد. قیمت سوخت جت اروپا نیز از 831 دلار پیش از جنگ به رکورد 1838 دلار در هر تن رسیده است؛ جهشی که نشان می دهد بحران هرمز فقط یک مشکل حمل ونقل نیست، بلکه به تهدیدی برای اتصال هوایی، گردشگری و اشتغال در اروپا تبدیل شده است.

وابستگی اروپا به خلیج فارس در حوزه سوخت هوانوردی بسیار بالاست. حدود 50 درصد واردات سوخت هواپیما اروپا از این منطقه تأمین می شود و به همین دلیل هرگونه اختلال در تنگه هرمز، خیلی سریع به بازار هوانوردی اروپا منتقل می شود.

این وابستگی در شرایطی خطرناک تر شده که فصل تابستان و اوج سفرهای گردشگری اروپا در راه است. در چنین وضعی، هر محدودیت در ورود سوخت می تواند فقط به افزایش هزینه ها ختم نشود و به اختلال مستقیم در عملیات فرودگاه ها و پروازها بینجامد.

3 هفته تا بحران ساختاری سوخت جت

هشدار اصلی این است که اگر عبور از تنگه هرمز طی سه هفته آینده به صورت «معنادار و پایدار» از سر گرفته نشود، کمبود ساختاری سوخت جت در اتحادیه اروپا به یک واقعیت تبدیل خواهد شد. این یعنی مسئله تنها نوسان قیمت یا تأخیر محدود در عرضه نیست، بلکه امکان دارد بخشی از شبکه حمل ونقل هوایی اروپا با کمبود واقعی سوخت روبه رو شود.

در این میان، فرودگاه های کوچک آسیب پذیرترند. فرودگاه هایی که کمتر از یک میلیون مسافر در سال دارند، حتی پیش از این بحران نیز با دشواری های مالی روبه رو بوده اند و کمبود سوخت می تواند وضعیت آنها را شکننده تر کند.

قیمت سوخت جت از 831 به 1838 دلار رسید

فشار بازار پیش از آنکه کمبود کامل رخ دهد، در قیمت ها خود را نشان داده است. قیمت شاخص سوخت جت در اروپا هفته گذشته به رکورد 1838 دلار در هر تن رسید؛ در حالی که پیش از شروع جنگ این رقم 831 دلار بود.

این جهش بیش از دو برابری نشان می دهد که بازار، اختلال در تنگه هرمز را یک ریسک کوتاه مدت و گذرا نمی بیند. وقتی قیمت سوخت در چنین سطحی تثبیت شود، فشار آن فقط بر شرکت های هواپیمایی نمی ماند و به بهای بلیت، هزینه حمل ونقل، گردشگری و در نهایت رشد اقتصادی منتقل می شود.

بازار به تنهایی از پس بحران برنمی آید

در برابر این شرایط، درخواست اصلی بخش هوانوردی اروپا مداخله مستقیم اتحادیه اروپاست. خرید جمعی سوخت جت، تعلیق موقت برخی محدودیت ها و مقررات وارداتی و ایجاد نظام سراسری برای ارزیابی و پایش موجودی و تولید سوخت، از جمله اقداماتی است که برای مهار بحران مطرح شده است.

این درخواست ها از آنجا اهمیت دارد که اتکا به سازِکار بازار، در شرایطی که عرضه فیزیکی دچار اختلال شده، نمی تواند به تنهایی پاسخ گو باشد. وقتی مسیر اصلی تأمین سوخت در معرض بحران قرار دارد، آزاد گذاشتن کامل بازار می تواند به تشدید رقابت، افزایش قیمت و فشار بیشتر بر فرودگاه ها و شرکت های ضعیف تر منجر شود.

بحران سوخت هواپیما تهدیدی برای اقتصاد اروپا

اهمیت موضوع فقط به صنعت هوانوردی محدود نیست. حمل ونقل هوایی سالانه 851 میلیارد یورو به تولید ناخالص داخلی اقتصادهای اروپایی کمک می کند و از 14 میلیون شغل پشتیبانی می کند. به همین دلیل، هر اختلال جدی در تأمین سوخت جت می تواند به سرعت از سطح فرودگاه و شرکت هواپیمایی فراتر برود و به یک مسئله اقتصادی گسترده تبدیل شود.

اگر بحران هرمز ادامه یابد، اروپا فقط با افزایش هزینه پرواز روبه رو نخواهد شد؛ بلکه بخشی از اتصال هوایی، تاب آوری گردشگری، وضعیت فرودگاه های محلی و حتی انسجام اقتصادی مناطق مختلف آن نیز تحت فشار قرار خواهد گرفت. از همین رو، تنگه هرمز برای اروپا دیگر فقط یک مسیر دوردست انرژی نیست؛ به گلوگاهی تبدیل شده که می تواند مستقیما بر حمل ونقل، رشد و اشتغال در این قاره اثر بگذارد.