گرانی بلیت هواپیما معضل جدید مسافران از آمریکا و اروپا تا ایران

کن نیوز| صنعت هوانوردی جهان در هفته های اخیر با یکی از پیچیده ترین دوره های خود مواجه شده است. دوره ای که در آن به دلیل تجاوز نظامی آمریکا و اسرائیل علیه ایران و به دنبال آن افزایش تنش های ژئوپلیتیکی و اختلال تردد یکی از گلوگاه های مهم انرژی جهان یعنی تنگه هرمز، رشد هزینه های عملیاتی و به ویژه جهش نرخ سوخت جت را شاهد هستیم و این شرایط، گرانی بلیت هواپیما را نیز به دنبال داشته است.

به گزارش کن نیوز؛ در شرایطی که بسیاری از کشورها هنوز در حال بازیابی کامل بازار سفر پس از بحران های چند سال گذشته از جمله افت و رکود ناشی از همه گیری کرونا بودند، اکنون موج تازه ای از گرانی در حال شکل گیری است که از آمریکا و اروپا گرفته تا شرق آسیا و خاورمیانه، مسافران را تحت فشار قرار می دهد.

سوخت جت همواره یکی از اصلی ترین مؤلفه های تعیین کننده در قیمت تمام شده پروازها بوده است. شرکت های هواپیمایی معمولا بین 25 تا 35 درصد از هزینه های عملیاتی خود را صرف سوخت می کنند و هرگونه افزایش در این بخش، به سرعت خود را در نرخ نهایی بلیت نشان می دهد. در کنار این مسئله، افزایش هزینه تعمیر و نگهداری، کمبود قطعات، رشد نرخ بیمه و محدودیت های پروازی ناشی از تنش های منطقه ای نیز فشار مضاعفی بر ایرلاین ها وارد کرده است.

گرانی نرخ بلیت پروازها در آمریکا، اروپا و شرق آسیا

تشدید تنش ها و درگیری های منطقه ای به ویژه جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، نه تنها امنیت پروازها را تحت تأثیر قرار داده بلکه هزینه های سوخت و مسیرهای پروازی را نیز افزایش داده است. بسیاری از شرکت های هواپیمایی ناچار شده اند برای عبور از برخی کریدورهای هوایی حساس، مسیرهای طولانی تر و پرهزینه تری را انتخاب کنند که این موضوع مستقیما بر قیمت بلیت اثر گذاشته است.

در اروپا، ایرلاین های بزرگ با هشدار نسبت به افزایش هزینه های عملیاتی، از رشد قابل توجه قیمت بلیت در فصل تابستان خبر داده اند. برخی مسیرهای پرتردد میان لندن، پاریس و مقاصد مدیترانه ای با افزایش چند ده درصدی نرخ مواجه شده اند. در آمریکا نیز پروازهای داخلی و بین المللی به ویژه در مسیرهای طولانی به آسیا و اروپا، تحت تأثیر رشد قیمت سوخت و هزینه های امنیتی، گران تر شده اند.

در شرق آسیا نیز شرایط مشابهی دیده می شود. شرکت های هواپیمایی ژاپن، کره جنوبی و سنگاپور با افزایش هزینه سوخت و محدودیت های ناشی از تغییر مسیر پروازی، نرخ های جدیدی را برای بلیت ها اعمال کرده اند. این روند نشان می دهد که بحران افزایش قیمت بلیت، محدود به یک منطقه خاص نیست و به یک مسئله جهانی تبدیل شده است.

تهدید همزمان هوانوردی تجاری ایران از محل ناوگان و هزینه ها

بخش هوانوردی ایران نیز بیش از بسیاری از کشورها در معرض این فشار قرار دارد، زیرا همزمان از دو ناحیه اصلی تهدید می شود. نخستین تهدید، کاهش تعداد هواپیماهای آماده برای پرواز در پی جنگ اخیر است و دومین عامل نیز افزایش نرخ سوخت، قطعات و هزینه های نگهداری است.

فرسودگی ناوگان هوایی و دشواری تأمین قطعات باعث شده تعداد هواپیماهای عملیاتی کاهش پیدا کند و همین مسئله ظرفیت عرضه صندلی را محدود کرده است. از سوی دیگر، افزایش هزینه های ارزی برای تهیه قطعات و خدمات فنی، فشار مالی سنگینی بر شرکت های هواپیمایی وارد کرده است. حتی اگر نرخ سوخت داخلی به صورت مستقیم کنترل شود، اثرات غیرمستقیم افزایش جهانی قیمت انرژی و خدمات وابسته، خود را به وضوح نشان می دهد.

در یکی دو روز اخیر، با بازگشت تدریجی برخی پروازهای داخلی و همچنین راه اندازی نخستین پرواز از تهران به نجف، بنا به گزارش مسافران، قیمت بلیت هواپیما با افزایش شدید مواجه شده است. این رشد قیمت اگرچه برای بسیاری از مسافران شوک آور بود، اما از منظر اقتصادی کاملا قابل پیش بینی به نظر می رسید چرا که عرضه محدود و تقاضای بالا همواره به جهش نرخ منجر می شود.

احتمال شکل گیری بازار سیاه بلیت

ادامه روند گرانی بلیت هواپیما، بدون تردید فشار بیشتری بر سایر شقوق حمل ونقل از جمله حمل ونقل ریلی و جاده ای وارد خواهد کرد. بسیاری از مسافران که توان پرداخت هزینه های جدید پرواز را ندارند، ناچار به استفاده از قطار، اتوبوس یا سفرهای زمینی خواهند شد و این موضوع می تواند ظرفیت این بخش ها را خصوصا در بخش ریلی با چالش جدی مواجه کند.

افزایش ناگهانی تقاضا در کنار محدودیت ظرفیت، معمولا زمینه ساز رشد نرخ ها در سایر بخش ها نیز می شود. از سوی دیگر، تجربه سال های گذشته نشان داده هر زمان فاصله میان تقاضا و عرضه زیاد شود، احتمال شکل گیری بازار سیاه بلیت نیز افزایش می یابد. بازاری که در آن واسطه ها و دلالان از نیاز فوری مسافران سوءاستفاده می کنند. در این شرایط نقش سازمان هواپیمایی کشوری در تنظیم بازار و جلوگیری از ایجاد روندهای فسادآور بیش از پیش اهمیت خواهد یافت.