نقص‌های پنهان بوئینگ ۷۸۷ ایرایندیا قبل از سقوط در احمدآباد

کن نیوز| بنیاد ایمنی هوانوردی آمریکا (Foundation for Aviation Safety – FAS) در گزارشی که به سنای ایالات متحده ارائه کرده، مدعی است این هواپیما از زمان ورود به ناوگان ایر ایندیا در سال ۲۰۱۴، بارها با مشکلات جدی در سیستم‌های الکتریکی، اویونیک، نرم‌افزار، سیم‌کشی و توزیع برق مواجه بوده است.

به گزارش کن نیوز، طبق این اظهار نظر، سوابق تعمیر و نگهداری نشان می‌دهد که هواپیما دچار قطع و وصل مکرر مدارهای الکتریکی، خطاهای نرم‌افزاری و اویونیکی، آسیب‌دیدگی سیم‌ها و اتصال کوتاه، داغ‌شدن بیش از حد قطعات حیاتی و از دست رفتن موقت توان الکتریکی بوده  است.

آتش‌سوزی جدی در سال ۲۰۲۲

 یکی از مهم‌ترین موارد مطرح‌شده در گزارش، آتش‌سوزی شدید در ژانویه ۲۰۲۲ در پنل توزیع برق P۱۰۰ هواپیماست؛ پنلی که وظیفه انتقال برق با ولتاژ بالا از موتور‌ها به سیستم‌های اصلی هواپیما را بر عهده دارد.

بر اساس یافته‌های فنی، میزان آسیب به این پنل به‌قدری گسترده بوده که کل مجموعه P۱۰۰ به‌طور کامل تعویض شده است. با این حال، نهاد ایمنی آمریکا می‌گوید این رویداد هرگز به‌عنوان یک زنگ خطر اساسی برای ایمنی عملیاتی هواپیما در نظر گرفته نشد.

نقص‌ها محدود به این هواپیما نبوده‌اند

این نهاد تأکید می‌کند که مشکل، تنها به یک هواپیما محدود نیست. بر اساس داده‌های جمع‌آوری‌شده، حدود ۲,۰۰۰ گزارش نقص فنی مرتبط با بوئینگ ۷۸۷ در کشورهای مختلف از جمله آمریکا، کانادا و استرالیا ثبت شده است.

بسیاری از این گزارش‌ها مربوط به مشکلات الکتریکی و سیم‌کشی مشابه بوده‌اند که می‌تواند نشان‌دهنده یک نقص ساختاری یا طراحی گسترده‌تر در خانواده دریم‌لاینر باشد.

ثبت خطا پیش از سانحه

گزارش همچنین اشاره می‌کند که سیستم ACARS (سامانه ارسال و ثبت داده‌های فنی هواپیما) حدود ۱۵ دقیقه پیش از سانحه، چندین خطای فنی را ثبت کرده بود.

با این حال، این هشدارها یا به خدمه پرواز منتقل نشده یا به‌عنوان هشدار بحرانی تلقی نشده‌اند و پرواز بدون توقف ادامه یافته است.

انتقاد از «عادی‌سازی انحرافات»

بنیاد ایمنی هوانوردی، بوئینگ، ایر ایندیا و نهادهای نظارتی را به پدیده‌ای موسوم به «عادی‌سازی انحرافات» (Normalization of Deviance) متهم کرده است؛ به این معنا که نقص‌های مکرر و خطرناک، به‌تدریج به‌عنوان شرایط عادی پذیرفته شده و حساسیت ایمنی نسبت به آن‌ها از بین رفته است.

به گفته این نهاد، چنین فرهنگی در نهایت می‌تواند مستقیماً به وقوع سانحه منجر شود.

انتقاد از مسیر فعلی تحقیقات

‌در حالی که اداره بررسی سوانح هوایی هند (AAIB) همچنان در حال انجام تحقیقات رسمی است، این گروه آمریکایی هشدار داده که تمرکز بیش از حد بر اقدامات خلبانان از جمله موضوع جابه‌جایی کلیدهای سوخت که در برخی گزارش‌های اولیه مطرح شده، ممکن است توجه را از ریشه‌های فنی و سیستماتیک حادثه منحرف کند.

واکنش بوئینگ

‌شرکت بوئینگ تاکنون از اظهارنظر مستقیم درباره جزئیات این گزارش خودداری کرده و اعلام کرده است که به روند تحقیقات رسمی احترام می‌گذارد و منتظر انتشار گزارش نهایی نهادهای مسئول خواهد ماند.

‌پرسش‌های بی‌پاسخ

‌این گزارش بار دیگر سوالات جدی درباره فرهنگ ایمنی در بوئینگ، شفافیت در گزارش نقص‌ها و میزان مسئولیت‌پذیری نهادهای نظارتی بین‌المللی را مطرح کرده است؛ سوالاتی که پاسخ آن‌ها می‌تواند پیامدهایی فراتر از یک سانحه، برای کل صنعت هوانوردی جهان داشته باشد.

در لحظات پایانی فاجعه پرواز AI171 چه گذشت؟

در ۱۲ ژوئن ۲۰۲۵، پرواز AI171 شرکت هواپیمایی ایر ایندیا با یک فروند بوئینگ ۷۸۷-۸ دریم‌لاینر به شماره ثبت VT-ANB، که از فرودگاه احمدآباد عازم لندن (گتویک) بود، تنها چند ده ثانیه پس از برخاستن دچار سانحه شد و در منطقه‌ای مسکونی نزدیک دانشکده پزشکی BJ سقوط کرد.

این سانحه یکی از مرگبارترین سوانح هوایی هند در سال‌های اخیر بود. در مجموع ۲۶۰ نفر جان باختند؛ شامل ۲۴۱ نفر از ۲۴۲ سرنشین هواپیما و دست‌کم ۱۹ نفر روی زمین. تنها یک مسافر به‌طور معجزه‌آسا از این حادثه جان سالم به در برد.

بر اساس داده‌های راداری و گزارش‌های اولیه، هواپیما پس از برخاستن ارتفاع کافی نگرفت و حدود ۳۰ تا ۳۵ ثانیه بعد سقوط کرد.

‌خدمه پرواز پیام اضطراری Mayday ارسال کردند، اما فرصت کافی برای بازگشت یا فرود اضطراری وجود نداشت.

یافته‌های اولیه تحقیقات

تحقیقات رسمی به سرپرستی اداره بررسی سوانح هوایی هند (AAIB) آغاز شد. در گزارش مقدماتی اعلام شد که کلیدهای سوخت هر دو موتور به‌طور هم‌زمان از وضعیت «RUN» به «CUTOFF» منتقل شده‌اند. این موضوع باعث قطع سوخت‌رسانی و از دست رفتن کامل توان موتور‌ها شده است.

در مکالمات ضبط‌شده کابین خلبان، یکی از خلبانان از دیگری می‌پرسد چرا سوخت قطع شده و پاسخ می‌شنود که «من این کار را نکرده‌ام.»

این یافته‌ها باعث شکل‌گیری بحث‌های جدی درباره خطای انسانی، نقص سیستمی یا ترکیبی از هر دو شد که البته با افشاگری جدید بنیاد ایمنی هوانوردی آمریکا، ابعاد تازه‌ای از این ماجرا روشن شده است.