دوئل چین و آمریکا بر سر ماه

کن نیوز| این روز‌ها رقابت جهانی برای بازگشت انسان به ماه وارد مرحله‌ای تازه شده است، به همین منظور برنامه‌های فضایی قدرت‌های بزرگ بار دیگر به یکی از مهم‌ترین میدان‌های رقابت فناوری و راهبردی تبدیل شده‌اند. به گزارش کن نیوز، ایالات متحده با برنامه آرتمیس به دنبال ایجاد حضور پایدار انسان در ماه است اما در سوی دیگر چین نیز با سرعت در حال توسعه فناوری‌های لازم برای اعزام فضانوردان خود به این قمر است. هم‌زمان با تشدید این رقابت ناسا نیز با بازنگری در ساختار برنامه آرتمیس تلاش می‌کند چالش‌های فنی، هزینه‌ای و زمانی این پروژه را مدیریت کرده و مسیر بازگشت فضانوردان به ماه را هموار کند.

تحلیلگران حوزه سیاست‌گذاری و فناوری فضایی، هم‌زمان با افزایش فشار رقابتی به بررسی هم‌پوشانی فناوری‌های نوین، مدیریت برنامه‌های فضایی و پیامد‌های نظارتی پرداخته و معتقدند تغییرات اخیر در ناسا می‌تواند مسیر این آژانس را برای سال‌های آینده تعیین کند.

طی سال‌های گذشته انتقادات گسترده‌ای نسبت به سامانه پرتاب سنگین ناسا موسوم به SLS مطرح شده است؛ سامانه‌ای که هزینه آن فراتر از برآورد‌های اولیه رفته و سرعت آماده‌سازی آن نیز فاصله زیادی با اهداف تعیین‌شده دارد. در همین حال با مدیریت جدید جرد آیزاکمن، مدیر ناسا این سازمان در حال اجرای مجموعه‌ای از اصلاحات ساختاری است که هدف آنها بازگرداندن نظم، سرعت و دقت به برنامه آرتمیس و رفع مشکلات مزمن آن است.

منتقدان یادآوری کرده‌اند که ناسا بیش از سه سال فرصت داشته تا مشکل نشت هلیوم در فضاپیمای اوریون را پیش از ماموریت سرنشین‌دار آرتمیس ۲ برطرف کند. همچنین با بازنگری جدید در برنامه آرتمیس ۳ دیگر ماموریت فرود بر ماه نخواهد بود و تنها عملیات ملاقات و پهلوگیری در مدار پایین زمین را انجام می‌دهد. با وجود این تحلیلگران می‌گویند اصلاحات آیزاکمن گرچه یک عقب‌نشینی تاکتیکی محسوب می‌شود، اما می‌تواند ناسا را برای جهشی پایدارتر در ادامه رقابت فضایی آماده کند؛ هرچند هنوز مشخص نیست این تغییرات برای پیشی گرفتن از چین کافی باشد.

آیزاکمن در کنفرانس خبری ۲۷ فوریه در مرکز فضایی کندی بازسازی کامل برنامه آرتمیس را اعلام کرد. طبق این طرح عملیات آرتمیس ۳ با هدف آزمایش فناوری‌های کلیدی از طریق انجام یک ماموریت سرنشین‌دار در مدار پایین زمین زمینه‌ساز فرود‌های آینده خواهد شد. در این ماموریت قرار است یکی از دو سامانه فرود تجاری (استارشیپ HLS شرکت اسپیس‌ایکس یا فرودگر MK۱ شرکت بلو اوریجین) آزمایش شود.

در چشم‌انداز جدید ناسا اجرای دو ماموریت فرود سرنشین‌دار در هر سال پس از آرتمیس ۳ پیش‌بینی شده است. بر این اساس آرتمیس ۴ برای اوایل سال ۲۰۲۸ برنامه‌ریزی شده و قرار است نخستین فرود انسان بر ماه پس از ماموریت تاریخی آپولو ۱۷ در سال ۱۹۷۲ را رقم بزند. همچنین آرتمیس ۵ در اواخر سال ۲۰۲۸ می‌تواند آغازگر ساخت زیرساخت‌های اولیه سطح ماه و گام مهمی در جهت استقرار پایدار انسان بر این قمر باشد.

این بازنگری در حالی صورت می‌گیرد که برنامه آرتمیس با چالش‌هایی چون تاخیر‌های پی‌درپی، هزینه‌های افزوده SLS و مشکلات تکاملی سامانه فرود استارشیپ مواجه بوده است. به اعتقاد کارشناسان اگر ناسا بتواند طبق زمان‌بندی جدید حتی یک فرود ماه تا سال ۲۰۲۸ انجام دهد این یک موفقیت قابل توجه خواهد بود.

آیزاکمن در سخنان خود تاکید کرد که ناسا اکنون به‌جای پیگیری اهداف غیرواقع‌بینانه برای حفظ وجهه عمومی تصمیم گرفته اهداف قابل دستیابی و ایمن را در اولویت قرار دهد. لوری گارور، معاون پیشین ناسا نیز پیش‌تر گفته بود روند اجرای آرتمیس ۱ چنان با تاخیر و هزینه‌های پیش‌بینی‌نشده همراه شد که حتی مدیران باسابقه هم انتظار چنین حجم از انحراف را نداشتند.

آیزاکمن که سابقه فضانوردی دارد بار دیگر بر ضرورت کاهش سرعت برای جلوگیری از تکرار وقایع فاجعه‌بار گذشته تاکید کرده و گفته است: ما باید با یادگیری بیشتر کاهش ریسک و به‌کارگیری این تجربیات در طراحی‌ها قدم‌به‌قدم پیش برویم و به اصول اولیه بازگردیم.

این نگاه محافظه‌کارانه زمانی به‌وضوح دیده شد که او ماموریت نخستین پرواز سرنشین‌دار استارلاینر را در طبقه‌بندی حادثه نوع A قرار داد؛ سطحی از خطر که در ردیف فجایع مرگبار شاتل‌های چلنجر و کلمبیا طبقه‌بندی می‌شود. او همچنین اذعان کرد که با وجود مشکلات فنی شناخته‌شده پیش از پرتاب استارلاینر نباید فضانوردان را حمل می‌کرد.

علاوه بر مسئله ایمنی یکی از مهم‌ترین دلایل بازنگری آرتمیس نگرانی ناسا از فاصله زمانی زیاد بین پرواز‌های SLS است؛ فاصله‌ای که به گفته مقامات به بروز مشکلات فنی جدید، افت مهارت تیم‌های عملیاتی و ضعف در حفظ نیروی انسانی منجر می‌شود. آیزاکمن تاکید کرده پرتاب یک موشک پیچیده هر سه سال یک‌بار قابل ادامه نیست.

در ساختار جدید ناسا با کنار گذاشتن نسخه پیچیده‌تر Block ۱B و تکیه بر پیکربندی استاندارد Block ۱ تلاش دارد از بازطراحی‌های سنگین جلوگیری کرده و چرخه‌های پرتاب را به فاصله ۱۰ تا ۱۲ ماه برساند.